Bị Khởi Tố Hình Sự Cần Làm Gì Để Bảo Vệ Quyền Lợi Tốt Nhất?

News & Events

Khởi tố hình sự là một trong những giai đoạn quan trọng của quá trình tố tụng hình sự, đánh dấu việc cơ quan có thẩm quyền chính thức xác định có dấu hiệu tội phạm và tiến hành điều tra theo quy định pháp luật. Vì vậy, việc hiểu rõ các quyền của người bị khởi tố và có phương án bảo vệ phù hợp là yếu tố quan trọng để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân.

Cần làm gì để bảo vệ quyền lợi khi bị khởi tố hình sự

1. Khởi tố hình sự là gì?

Khởi tố hình sự là giai đoạn đầu của quá trình tố tụng hình sự, khi cơ quan có thẩm quyền xác định có dấu hiệu tội phạm và ra quyết định khởi tố vụ án hoặc khởi tố bị can theo quy định của pháp luật.

Khi một người bị khởi tố, điều đó không đồng nghĩa với việc họ đã có tội. Việc xác định có tội hay không chỉ được quyết định thông qua quá trình điều tra, truy tố, xét xử và bản án có hiệu lực của Tòa án.

Chính vì vậy, việc hiểu rõ quyền của mình và có phương án bảo vệ ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế những rủi ro pháp lý không đáng có.

2. Quyền lợi của bị can

Ngay khi có quyết định khởi tố bị can, người bị buộc tội cần chủ động tìm hiểu và nắm vững các quyền tố tụng của mình.

Theo Điều 60 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, bị can có nhiều quyền quan trọng, bao gồm:

- Được biết lý do mình bị khởi tố;

- Được thông báo, giải thích về quyền và nghĩa vụ quy định tại Điều này;

- Nhận quyết định khởi tố bị can và các quyết định có liên quan;

- Trình bày lời khai, trình bày ý kiến, không buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận mình có tội;

- Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu;

- Trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan và yêu cầu người có thẩm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá;

- Đề nghị giám định, định giá tài sản; đề nghị thay đổi người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người giám định, người định giá tài sản, người phiên dịch, người dịch thuật;

- Tự bào chữa, nhờ người bào chữa;

- Đọc, ghi chép bản sao tài liệu hoặc tài liệu được số hóa liên quan đến việc buộc tội, gỡ tội hoặc bản sao tài liệu khác liên quan đến việc bào chữa kể từ khi kết thúc điều tra khi có yêu cầu;

- Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

Việc hiểu rõ các quyền này giúp người bị khởi tố tránh rơi vào thế bị động và có cơ sở để bảo vệ mình trong suốt quá trình điều tra, truy tố và xét xử.

3. Bị khởi tố hình sự cần làm gì để bảo vệ quyền lợi?

3.1. Giữ bình tĩnh và hợp tác đúng quy định với cơ quan tiến hành tố tụng

Khi nhận được quyết định khởi tố bị can, người bị khởi tố nên hợp tác với cơ quan điều tra trong phạm vi pháp luật cho phép, chấp hành giấy triệu tập và thực hiện các yêu cầu tố tụng hợp pháp.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng hợp tác không đồng nghĩa với việc phải khai nhận mọi nội dung hoặc ký vào các biên bản khi chưa hiểu rõ. Trước khi ký bất kỳ tài liệu nào, người bị khởi tố nên:

- Đọc kỹ toàn bộ nội dung biên bản;

- Yêu cầu giải thích những nội dung chưa rõ;

- Kiểm tra tính chính xác của lời khai được ghi nhận;

- Chỉ ký xác nhận khi nội dung phản ánh đúng ý chí và lời trình bày của mình.

3.2. Chủ động mời luật sư tham gia bào chữa từ giai đoạn sớm

Theo Điều 74 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, người bào chữa được tham gia tố tụng từ khi có quyết định khởi tố bị can; đối với người bị bắt hoặc bị tạm giữ, luật sư có thể tham gia ngay từ khi người đó có mặt tại cơ quan điều tra hoặc từ thời điểm có quyết định tạm giữ. Việc luật sư tham gia từ sớm sẽ mang lại nhiều lợi ích như:

- Tư vấn quyền và nghĩa vụ pháp lý;

- Hướng dẫn cách làm việc với cơ quan điều tra;

- Tham gia các buổi hỏi cung, lấy lời khai theo quy định;

- Thu thập và cung cấp chứng cứ có lợi;

- Kiến nghị thay đổi hoặc hủy bỏ biện pháp ngăn chặn khi có căn cứ;

- Xây dựng phương án bào chữa phù hợp với từng giai đoạn tố tụng.

Trong thực tiễn, sự tham gia của luật sư ngay từ giai đoạn điều tra giúp bảo đảm tốt hơn quyền của bị can và có thể góp phần làm rõ các tình tiết có lợi trước khi vụ án được đưa ra truy tố hoặc xét xử.

3.3. Không tiêu hủy chứng cứ hoặc tác động đến người liên quan

Sau khi bị khởi tố, người bị buộc tội tuyệt đối không nên che giấu, tiêu hủy tài liệu, làm sai lệch chứng cứ hoặc tác động đến người làm chứng, người bị hại hay những người có liên quan nhằm thay đổi lời khai. Thay vào đó, người bị khởi tố nên:

- Bảo quản đầy đủ các tài liệu, chứng cứ liên quan;

- Không chỉnh sửa hoặc hủy bỏ dữ liệu có giá trị chứng minh;

- Không liên hệ, tác động đến người làm chứng hoặc người bị hại để thay đổi lời khai;

- Chuyển giao các tài liệu có lợi cho luật sư để được đánh giá và sử dụng đúng quy định của pháp luật.

3.4. Không bỏ trốn hoặc trốn tránh làm việc với cơ quan có thẩm quyền

Tâm lý lo sợ trách nhiệm hình sự khiến một số người lựa chọn bỏ trốn, tuy nhiên đây là quyết định có thể làm phát sinh nhiều hậu quả pháp lý nghiêm trọng hơn. Việc bỏ trốn không làm chấm dứt quá trình điều tra mà còn có thể dẫn đến việc bị truy nã, áp dụng biện pháp tạm giam hoặc bị đánh giá bất lợi về thái độ hợp tác.

Ngược lại, việc chấp hành giấy triệu tập, làm việc đúng quy định và hợp tác với cơ quan tiến hành tố tụng sẽ giúp quá trình giải quyết vụ án diễn ra thuận lợi hơn, đồng thời có thể được xem xét cùng các tình tiết khác khi đánh giá trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

3.5. Chủ động thu thập và lưu giữ các chứng cứ có lợi

Người bị buộc tội có quyền đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật và các yêu cầu nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Vì vậy, ngay từ khi bị khởi tố, người liên quan nên chủ động rà soát và lưu giữ những tài liệu quan trọng, như:

- Hợp đồng, hóa đơn, chứng từ;

- Tin nhắn, email và dữ liệu điện tử;

- Hình ảnh, video hoặc bản ghi âm được thu thập hợp pháp;

- Tài liệu chứng minh nguồn gốc tài sản hoặc giao dịch;

- Giấy tờ xác nhận về thời gian, địa điểm hoặc các tình tiết liên quan đến vụ việc;

- Tài liệu chứng minh nhân thân tốt hoặc việc khắc phục hậu quả (nếu có).

Những tài liệu này có thể trở thành chứng cứ quan trọng giúp làm rõ sự thật khách quan của vụ án, chứng minh các tình tiết gỡ tội hoặc là căn cứ để đề nghị áp dụng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Kết luận

Bị khởi tố hình sự không đồng nghĩa với việc chắc chắn bị kết án. Đây mới là giai đoạn cơ quan có thẩm quyền tiến hành điều tra, thu thập chứng cứ và làm rõ sự thật của vụ án. Chính vì vậy, việc nắm vững quyền của mình, hợp tác đúng quy định, chủ động thu thập chứng cứ và có sự hỗ trợ kịp thời từ luật sư sẽ giúp người bị khởi tố bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân, đồng thời hạn chế tối đa những rủi ro pháp lý có thể phát sinh trong quá trình tố tụng hình sự.

======================================

CÔNG TY LUẬT TNHH MTV HÃNG LUẬT THÀNH DANH