CÁC BIỆN PHÁP NGĂN CHẶN TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ

News & Events

Biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự là những biện pháp cưỡng chế do cơ quan có thẩm quyền áp dụng nhằm kịp thời ngăn chặn tội phạm, bảo đảm hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án được thực hiện đúng pháp luật. Việc áp dụng các biện pháp này phải tuân thủ chặt chẽ quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 để bảo đảm quyền con người và quyền công dân.

Các biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự

1. Khi nào cần áp dụng biện pháp ngăn chặn

Theo quy định tại Điều 109 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong phạm vi thẩm quyền của mình có thể áp dụng biện pháp giữ người trong trường hợp khẩn cấp, bắt, tạm giữ, tạm giam, bảo lĩnh, đặt tiền để bảo đảm, cấm đi khỏi nơi cư trú, tạm hoãn xuất cảnh khi:

Để kịp thời ngăn chặn tội phạm.
Hoặc khi có căn cứ chứng tỏ người bị buộc tội sẽ gây khó khăn cho việc điều tra, truy tố, xét xử hoặc sẽ tiếp tục phạm tội hoặc để bảo đảm thi hành án

2. Các biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự

2.1. Giữ người trong trường hợp khẩn cấp

Theo quy định tại Điều 110 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, giữ người trong trường hợp khẩn cấp được áp dụng khi thuộc một trong các trường hợp sau:

Có đủ căn cứ để xác định người đó đang chuẩn bị thực hiện tội phạm rất nghiêm trọng hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.
Người cùng thực hiện tội phạm, bị hại hoặc người có mặt tại nơi xảy ra tội phạm chính mắt nhìn thấy và xác nhận đúng là người đã thực hiện tội phạm mà xét thấy cần ngăn chặn ngay việc người đó trốn.
Có dấu vết của tội phạm ở người hoặc tại chỗ ở, nơi làm việc hoặc trên phương tiện của người bị nghi thực hiện tội phạm và xét thấy cần ngăn chặn ngay việc người đó trốn hoặc tiêu hủy chứng cứ.

2.2. Bắt người

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, bắt người được chia thành nhiều trường hợp, bao gồm:

Bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp.
Bắt người phạm tội quả tang.
Bắt người đang bị truy nã.
Bắt bị can, bị cáo để tạm giam.
Bắt người bị yêu cầu dẫn độ.

Đối với việc bắt bị can, bị cáo để tạm giam:

Người thi hành lệnh, quyết định bắt phải đọc lệnh, quyết định; giải thích quyền, nghĩa vụ của người bị bắt; lập biên bản và giao lệnh, quyết định cho người bị bắt.
Việc bắt người phải được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục do Bộ luật Tố tụng hình sự quy định.
Không được bắt người vào ban đêm, trừ trường hợp phạm tội quả tang hoặc bắt người đang bị truy nã.

(Các Điều 111, 112, 113 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015)

2.3. Tạm giữ

Tạm giữ có thể áp dụng đối với:

Người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp.
Người bị bắt trong trường hợp phạm tội quả tang.
Người phạm tội tự thú, đầu thú.
Người bị bắt theo quyết định truy nã.

Việc tạm giữ do người có thẩm quyền quyết định theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự và phải gửi quyết định tạm giữ cho Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền trong thời hạn luật định.

(Điều 117 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015)

2.4. Tạm giam

Tạm giam có thể áp dụng đối với:

Bị can, bị cáo về tội đặc biệt nghiêm trọng, tội rất nghiêm trọng.
Bị can, bị cáo về tội nghiêm trọng, tội ít nghiêm trọng mà Bộ luật Hình sự quy định hình phạt tù trên 02 năm khi thuộc một trong các trường hợp do pháp luật quy định như: không có nơi cư trú rõ ràng, có dấu hiệu bỏ trốn, tiếp tục phạm tội hoặc có hành vi cản trở hoạt động tố tụng.
Bị can, bị cáo về tội ít nghiêm trọng mà Bộ luật Hình sự quy định hình phạt tù đến 02 năm nếu tiếp tục phạm tội hoặc bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã.

Đối với phụ nữ có thai, người đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi, người già yếu, người bị bệnh nặng có nơi cư trú và lý lịch rõ ràng thì không tạm giam, trừ các trường hợp pháp luật quy định.

(Điều 119 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015)

2.5. Bảo lĩnh

Bảo lĩnh là biện pháp ngăn chặn thay thế tạm giam.

Căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi và nhân thân của bị can, bị cáo, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án có thể quyết định cho họ được bảo lĩnh.

Người được bảo lĩnh phải thực hiện các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật; nếu vi phạm các nghĩa vụ đã cam đoan thì bị tạm giam.

(Điều 121 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015).

2.6. Đặt tiền để bảo đảm

Đặt tiền để bảo đảm là biện pháp ngăn chặn thay thế tạm giam.

Căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi, nhân thân và tình trạng tài sản của bị can, bị cáo, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án có thể quyết định cho bị can, bị cáo hoặc người thân thích của họ đặt tiền để bảo đảm.

Trường hợp bị can, bị cáo vi phạm các nghĩa vụ đã cam đoan thì bị tạm giam và số tiền đã đặt bị tịch thu, nộp ngân sách nhà nước.

(Điều 122 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015).

2.7. Cấm đi khỏi nơi cư trú

Cấm đi khỏi nơi cư trú là biện pháp ngăn chặn có thể áp dụng đối với bị can, bị cáo có nơi cư trú, lý lịch rõ ràng nhằm bảo đảm sự có mặt của họ theo giấy triệu tập của Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án.

Người bị áp dụng biện pháp này phải làm giấy cam đoan thực hiện nghĩa vụ:

Không đi khỏi nơi cư trú nếu không được cơ quan có thẩm quyền cho phép, trừ trường hợp bất khả kháng, trở ngại khách quan.
Có mặt theo giấy triệu tập, trừ trường hợp vì lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan.
Không bỏ trốn hoặc tiếp tục phạm tội.
Không mua chuộc, cưỡng ép, xúi giục người khác khai báo gian dối, cung cấp tài liệu sai sự thật; không tiêu hủy, giả mạo chứng cứ, tài liệu, đồ vật của vụ án, tẩu tán tài sản liên quan đến vụ án; không đe dọa, khống chế, trả thù người làm chứng, bị hại, người tố giác tội phạm và người thân thích của những người này.Trường hợp vi phạm các nghĩa vụ đã cam đoan thì bị tạm giam.

(Điều 123 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015)

2.8. Tạm hoãn xuất cảnh

Có thể tạm hoãn xuất cảnh đối với những

người sau đây khi có căn cứ xác định việc xuất cảnh của họ có dấu hiệu bỏ trốn:

Người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố mà qua kiểm tra, xác minh có đủ căn cứ xác định người đó bị nghi thực hiện tội phạm và xét thấy cần ngăn chặn ngay việc người đó trốn hoặc tiêu hủy chứng cứ.
Bị can, bị cáo.

(Điều 124 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015)

4. Kết luận

Các biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự là công cụ pháp lý quan trọng nhằm bảo đảm hiệu quả của quá trình điều tra, truy tố và xét xử. Tuy nhiên, việc áp dụng các biện pháp này phải đúng căn cứ, đúng thẩm quyền và đúng trình tự pháp luật để bảo vệ quyền con người, tránh việc lạm dụng gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội. Khi có vướng mắc liên quan đến việc áp dụng biện pháp ngăn chặn, người dân nên tham khảo ý kiến luật sư để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.

===================================

CÔNG TY LUẬT TNHH MTV HÃNG LUẬT THÀNH DANH