Điều kiện để được bảo lĩnh tại ngoại trong vụ án hình sự

News & Events

Khi một cá nhân bị khởi tố hoặc đang bị điều tra trong vụ án hình sự, việc bị áp dụng biện pháp tạm giam thường gây ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống, công việc cũng như tâm lý của bản thân và gia đình. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp bị can, bị cáo đều bắt buộc phải bị tạm giam. Pháp luật tố tụng hình sự hiện hành cho phép áp dụng một số biện pháp ngăn chặn thay thế, trong đó bảo lĩnh là một trong những cơ chế nhân đạo nhằm bảo đảm quyền con người nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu của hoạt động tố tụng.

Biện pháp bảo lĩnh tại ngoại trong hình sự

1. Bảo lĩnh tại ngoại là gì?

Theo quy định tại Điều 121 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định

Bảo lĩnh là biện pháp ngăn chặn thay thế tạm giam;
Theo đó cá nhân hoặc cơ quan, tổ chức có đủ điều kiện sẽ đứng ra cam kết quản lý, giám sát bị can, bị cáo trong thời gian giải quyết vụ án;
Khi được áp dụng biện pháp này, người bị buộc tội vẫn được sinh hoạt tại nơi cư trú nhưng phải tuân thủ nghiêm các nghĩa vụ theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng.
Căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi và nhân thân của bị can, bị cáo, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án có thể quyết định cho họ được bảo lĩnh.

Ngoài bảo lĩnh, pháp luật còn quy định các biện pháp thay thế tạm giam khác như đặt tiền để bảo đảm hoặc cấm đi khỏi nơi cư trú. Tuy nhiên, việc áp dụng biện pháp nào sẽ phụ thuộc vào tính chất vụ án, nhân thân người phạm tội và đánh giá của cơ quan có thẩm quyền.

2. Điều kiện để được xem xét bảo lĩnh tại ngoại

Không phải mọi bị can, bị cáo đều được áp dụng biện pháp bảo lĩnh. Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát hoặc Tòa án sẽ căn cứ vào mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội, nhân thân người phạm tội cũng như khả năng bảo đảm việc chấp hành các yêu cầu tố tụng để quyết định.

2.1. Điều kiện đối với cá nhân nhận bảo lĩnh

Theo khoản 2 Điều 121 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, cá nhân có thể nhận bảo lĩnh cho bị can, bị cáo là người thân thích của mình khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

Có ít nhất 02 người cùng đứng ra nhận bảo lĩnh;
Là người từ đủ 18 tuổi trở lên;
Có nhân thân tốt, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật;
Có thu nhập ổn định và có điều kiện quản lý người được bảo lĩnh;
Lập giấy cam đoan nhận bảo lĩnh có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi đang làm việc, học tập.

Việc yêu cầu có từ hai cá nhân cùng nhận bảo lĩnh nhằm nâng cao trách nhiệm trong việc quản lý, giám sát người được bảo lĩnh, đồng thời bảo đảm việc thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.

2.2. Điều kiện đối với cơ quan, tổ chức nhận bảo lĩnh

Cơ quan, tổ chức có thể nhận bảo lĩnh cho bị can, bị cáo là người của cơ quan, tổ chức mình.

Trong giấy cam đoan, cơ quan, tổ chức, cá nhân nhận bảo lĩnh phải cam đoan không để bị can, bị cáo vi phạm các nghĩa vụ quy định tại khoản 3 Điều này. Cơ quan, tổ chức, cá nhân nhận bảo lĩnh được thông báo về những tình tiết của vụ án liên quan đến việc nhận bảo lĩnh.

2.3. Nghĩa vụ của người được bảo lĩnh

Theo khoản 3 Điều 121 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, trước khi được áp dụng biện pháp bảo lĩnh, bị can, bị cáo phải làm giấy cam đoan thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ sau:

Có mặt theo giấy triệu tập của cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng, trừ trường hợp vì lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan;
Không bỏ trốn hoặc tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội;
Không mua chuộc, cưỡng ép hoặc xúi giục người khác khai báo gian dối, cung cấp tài liệu sai sự thật;
Không tiêu hủy, giả mạo chứng cứ, tài liệu, đồ vật của vụ án hoặc tẩu tán tài sản có liên quan đến vụ án;
Không đe dọa, khống chế hoặc trả thù người làm chứng, bị hại, người tố giác tội phạm và người thân thích của những người này.

Trường hợp bị can, bị cáo vi phạm nghĩa vụ cam đoan quy định tại khoản này thì bị tạm giam.

3. Hồ sơ đề nghị bảo lãnh tại ngoại gồm những gì?

Theo quy định tại Thông tư liên tịch số 01/2026/TTLT-VKSNDTC-BCA-BQP, hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp bảo lĩnh thường bao gồm:

Văn bản đề nghị xét phê chuẩn và quyết định áp dụng biện pháp bảo lĩnh;
Giấy cam đoan có xác nhận của người đứng đầu cơ quan, tổ chức nhận bảo lĩnh đối với trường hợp cơ quan, tổ chức nhận bảo lĩnh cho bị can;
Giấy cam đoan có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người nhận bảo lĩnh cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi người nhận bảo lĩnh làm việc, học tập đối với trường hợp cá nhân nhận bảo lĩnh cho bị can (phải có giấy cam đoan của ít nhất 02 người bảo lĩnh);
Giấy cam đoan thực hiện các nghĩa vụ của bị can được bảo lĩnh theo các nội dung quy định tại khoản 3 Điều 121 của Bộ luật Tố tụng hình sự;
Chứng cứ, tài liệu về hành vi phạm tội, nhân thân của bị can để xác định tính chất, mức độ hành vi của bị can không cần thiết phải áp dụng biện pháp tạm giam.

Trong thực tế, việc chuẩn bị đầy đủ các tài liệu chứng minh nhân thân, hoàn cảnh gia đình, công việc ổn định và thái độ hợp tác với cơ quan điều tra có ý nghĩa rất quan trọng trong quá trình xem xét hồ sơ.

Một số lưu ý quan trọng khi xin bảo lãnh tại ngoại

Việc đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật không đồng nghĩa với việc bị can, bị cáo chắc chắn sẽ được áp dụng biện pháp bảo lĩnh. Cơ quan tiến hành tố tụng sẽ xem xét toàn diện các yếu tố của vụ án trước khi quyết định. Do đó, người bị buộc tội và gia đình cần lưu ý một số vấn đề sau:

Bảo lĩnh không phải là quyền đương nhiên mà là biện pháp ngăn chặn do cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định trên cơ sở từng vụ án cụ thể.
Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, giấy cam đoan và các tài liệu chứng minh điều kiện nhận bảo lĩnh theo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.
Chứng minh nhân thân tốt của bị can, bị cáo, như có nơi cư trú rõ ràng, chấp hành tốt pháp luật, có quá trình sinh sống, làm việc ổn định và thái độ hợp tác với cơ quan tiến hành tố tụng.
Người nhận bảo lĩnh phải đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định và thực hiện đúng nội dung đã cam kết trong giấy cam đoan.
Trong thời gian được bảo lĩnh, bị can, bị cáo phải tuyệt đối tuân thủ các nghĩa vụ đã cam kết, đặc biệt là có mặt theo giấy triệu tập và không thực hiện các hành vi cản trở hoạt động tố tụng.
Trường hợp vi phạm nghĩa vụ cam kết, cơ quan tiến hành tố tụng có thể hủy bỏ biện pháp bảo lĩnh và áp dụng biện pháp tạm giam hoặc biện pháp ngăn chặn khác theo quy định của pháp luật.
Nên tham khảo ý kiến và có sự hỗ trợ của luật sư ngay từ giai đoạn điều tra để được tư vấn, chuẩn bị hồ sơ và xây dựng phương án bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp một cách hiệu quả.

Kết luận

Bảo lĩnh là một trong những biện pháp ngăn chặn thay thế tạm giam được Bộ luật Tố tụng hình sự quy định nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội, đồng thời vẫn đáp ứng yêu cầu của hoạt động điều tra, truy tố và xét xử. Tuy nhiên, việc áp dụng biện pháp này không chỉ phụ thuộc vào việc đáp ứng các điều kiện luật định mà còn căn cứ vào tính chất vụ án, nhân thân của bị can, bị cáo và sự đánh giá của cơ quan có thẩm quyền.

=====================================

CÔNG TY LUẬT TNHH MTV HÃNG LUẬT THÀNH DANH