Đất không có lối đi ra đường công cộng là tình trạng có thể phát sinh tranh chấp giữa những người sử dụng đất liền kề. Tuy nhiên, pháp luật không mặc nhiên buộc chủ đất xung quanh phải cho người khác đi qua trong mọi trường hợp, cũng không cho phép chủ đất tùy ý từ chối nếu người có đất bị vây bọc đáp ứng điều kiện luật định. Vậy ai có trách nhiệm mở lối đi, việc mở lối đi có phải bồi thường hay không và chủ đất có quyền từ chối không? Bài viết sau đây sẽ làm rõ theo quy định của pháp luật hiện hành.
Trách nhiệm mở lối đi khi đất bị vây bộc
Theo khoản 1 Điều 254 Bộ luật Dân sự năm 2015, chủ sở hữu có bất động sản bị vây bọc bởi bất động sản của các chủ sở hữu khác mà không có hoặc không đủ lối đi ra đường công cộng có quyền yêu cầu chủ sở hữu bất động sản vây bọc dành cho mình một lối đi hợp lý trên phần đất của họ.
Như vậy, người có đất không có hoặc không đủ lối đi ra đường công cộng có quyền yêu cầu mở lối đi qua bất động sản xung quanh. Tuy nhiên, việc mở lối đi phải bảo đảm tính hợp lý, không đồng nghĩa với việc người có đất được tự ý sử dụng phần đất của người khác để làm đường đi.
Khi xác định lối đi, cần xem xét các yếu tố sau:
Đặc điểm cụ thể của vị trí đất;
Nhu cầu đi lại và lợi ích của bất động sản bị vây bọc;
Mức độ thuận tiện của lối đi;
Thiệt hại gây ra cho bất động sản được sử dụng để mở lối đi là ít nhất
Theo Điều 254 Bộ luật Dân sự năm 2015, trách nhiệm dành lối đi được đặt ra đối với chủ sở hữu bất động sản vây bọc khi đáp ứng các điều kiện luật định. Người có đất không có hoặc không đủ lối đi có quyền yêu cầu chủ đất phù hợp dành một lối đi hợp lý trên phần đất của họ.
Pháp luật không quy định một chủ đất cụ thể phải mở lối đi trong mọi trường hợp. Việc xác định bất động sản nào phải dành lối đi cần căn cứ vào vị trí, điều kiện thực tế, sự thuận tiện và mức độ thiệt hại đối với các bên.
Trường hợp các bên không thống nhất được vị trí, chiều dài, chiều rộng hoặc phạm vi sử dụng lối đi, theo khoản 2 Điều 254 Bộ luật Dân sự năm 2015, các bên có quyền yêu cầu Tòa án hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác xác định.
Chủ đất có quyền sử dụng và định đoạt tài sản của mình theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, quyền này không phải là căn cứ để từ chối trong mọi trường hợp.
Nếu bất động sản bị vây bọc không có hoặc không đủ lối đi ra đường công cộng và đáp ứng điều kiện tại khoản 1 Điều 254 Bộ luật Dân sự năm 2015, chủ sở hữu bất động sản vây bọc có thể phải dành một lối đi hợp lý trên phần đất của mình.
Ngược lại, nếu bất động sản đã có lối đi phù hợp ra đường công cộng, không thuộc trường hợp luật định hoặc yêu cầu mở lối đi không hợp lý, việc yêu cầu sử dụng đất của người khác có thể không được chấp nhận.
Đáng lưu ý, người có nhu cầu mở lối đi không được tự ý phá hàng rào, xây dựng đường đi hoặc chiếm dụng đất của người khác khi chưa có thỏa thuận hoặc căn cứ pháp luật cho phép. Việc giải quyết phải dựa trên điều kiện thực tế và quy định pháp luật có liên quan.
Theo khoản 1 Điều 254 Bộ luật Dân sự năm 2015, chủ sở hữu bất động sản hưởng quyền về lối đi qua phải đền bù cho chủ sở hữu bất động sản chịu hưởng quyền, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
Mức đền bù không được ấn định cố định cho mọi trường hợp mà phụ thuộc vào thỏa thuận và các yếu tố thực tế liên quan đến phần đất được sử dụng làm lối đi.
Tuy nhiên, khoản 3 Điều 254 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định trường hợp bất động sản được chia thành nhiều phần cho các chủ sở hữu hoặc người sử dụng khác nhau thì khi chia phải dành lối đi cần thiết cho người phía trong theo quy định tại khoản 2 Điều này mà không có đền bù.
Do đó, cần phân biệt giữa việc yêu cầu mở lối đi qua bất động sản của người khác và trường hợp lối đi phải được dành ra khi phân chia bất động sản. Không phải mọi trường hợp mở lối đi đều có cùng nguyên tắc về đền bù.
Chủ đất bị vây bọc không có lối đi không phải mặc định chịu cảnh có đất nhưng không có lối đi. Pháp luật dân sự ghi nhận quyền yêu cầu mở lối đi qua bất động sản liền kề. Chủ đất liền kề không phải lúc nào cũng có quyền từ chối mở lối đi. Khi đủ điều kiện phát sinh quyền về lối đi qua, việc sử dụng đất của các bên phải bảo đảm hài hòa quyền, lợi ích hợp pháp của nhau.
============================================
CÔNG TY LUẬT TNHH MTV HÃNG LUẬT THÀNH DANH
Địa chỉ trụ sở: 7C Nguyễn Văn Tiết, phường Lái Thiêu, Thành phố Hồ Chí Minh
Địa chỉ chi nhánh: 38 Bùi Viện, Đồng Xoài, Đồng Nai
Địa chỉ Văn phòng giao dịch: 278 Phạm Văn Bạch, phường Tân Sơn, Thành phố Hồ Chí Minh
Hotline: 0962 442 839
Email: hangluatthanhdanh@gmail.com
Web: www.hangluatthanhdanh.vn
Giờ làm việc: Thứ 2 đến Thứ 6 - 7:30AM to 5:30PM. Thứ 7 - 7:30Am to 11:30AM
Hotline