Phòng vệ chính đáng - Trường hợp nào được xem là phòng vệ chính đáng - Hãng luật Thành Danh

Phòng vệ chính đáng là chế định pháp lý được áp dụng khi cá nhân chống trả hành vi xâm phạm đang diễn ra để bảo vệ lợi ích hợp pháp theo quy định của Bộ luật Hình sự. Trong thực tiễn tố tụng, việc xác định phòng vệ chính đáng đòi hỏi xem xét tính chất tấn công, mức độ nguy hiểm và phạm vi chống trả. Hãng luật Thành Danh phân tích cơ sở pháp lý, căn cứ nhận diện và dịch vụ hỗ trợ bảo vệ quyền lợi trong nội dung dưới đây.

Thế nào là phòng vệ chính đáng

Quy định về phòng vệ chính đáng

Thế nào được xem là phòng vệ chính đáng

Phòng vệ chính đáng được quy định cụ thể tại khoản 1 Điều 22 Bộ luật Hình sự 2015 như sau:

"1.Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.

Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm”

Theo đó, để xác định phòng vệ chính đáng, thì các dấu hiệu bắt buộc gồm:

• Có hành vi xâm phạm trái pháp luật;

• Có hành vi tấn công có tính nguy hiểm gây thiệt hại hoặc đe dọa thiệt hại ngay tức khắc;

• Hành vi chống trả cần thiết và tương ứng.

Các trường hợp xem là vượt quá phòng vệ chính đáng

Vượt quá phòng vệ chính đáng xảy ra khi hành vi chống trả vượt mức cần thiết được quy định tại khoản 2 Điều 22 Bộ luật Hình sự 2015 như sau:

“2. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.

Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này.”

Theo đó, trường hợp vượt quá phòng vệ bao gồm:

• Gây thương tích hoặc thiệt mạng cho người tấn công trong khi mức độ tấn công không tương ứng;

• Sử dụng vũ khí có sức sát thương cao khi đối phương không có công cụ nguy hiểm;

• Chống trả khi đã khống chế được tình huống.

Những người có hành vi vượt quá phòng vệ có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự về các tội danh: giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ (Điều 126), cố ý gây thương tích do vượt quá phòng vệ (Điều 136).

Căn cứ xác định phòng vệ chính đáng

Hiện nay chưa có văn bản nào quy định cụ thể thế nào là phòng vệ chính đáng, thế nào là vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng. Tuy nhiên, trong thực tiễn giải quyết vụ việc các nhà làm luật có thể tham khảo tinh thần của Nghị quyết 02/1986/NQ-HĐTP. Theo đó, căn cứ xác định phòng vệ chính đáng bao gồm các yếu tố sau:

• Mức độ nguy hiểm của hành vi tấn công: cường độ, công cụ, tốc độ, hướng tấn công.

• Hậu quả của hành vi chống trả so với nguy cơ thiệt hại từ hành vi tấn công.

• Khả năng tự vệ thực tế: sức khỏe, thể trạng, khoảng cách, vị trí địa lý.

• Yếu tố tâm lý khi bị tấn công bất ngờ.

• Hoàn cảnh không cho phép người chống trả lựa chọn phương án khác

• ….

Trong quá trình xử lý vụ việc, các cơ quan tiến hành tố tụng gồm Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án sẽ dựa vào hồ sơ, vật chứng, lời khai, dữ liệu định vị, camera, giám định thương tích để đánh giá. Việc phân tích thường dựa trên nguyên tắc đánh giá tổng thể sự kiện thay vì tách rời từng yếu tố.

Dịch vụ luật sư hỗ trợ tư vấn về phòng vệ chính đáng

Khi xảy ra tranh chấp hình sự liên quan đến phòng vệ chính đáng, Quý khách hàng liên hệ với các chuyên gia trong lĩnh vực pháp lý để bảo vệ quyền lợi. Luật sư đóng vai trò phân tích xác định hành vi thuộc phạm vi phòng vệ hay vượt quá giới hạn.Tại Hãng luật Thành Danh, chúng tôi sẽ hỗ trợ khách hàng, gồm:

• Giải đáp các quy định về phòng vệ chính đáng theo Điều 22 Bộ luật Hình sự.

• Hỗ trợ làm việc với Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án trong suốt quá trình tố tụng.

• Soạn thảo đơn trình báo, đơn kiến nghị, bản giải trình và đề xuất áp dụng tình tiết loại trừ trách nhiệm.

• Tham gia tranh tụng để bảo vệ quyền lợi tại Tòa án.

Kết luận

Nếu hành vi chống trả vượt ra ngoài phạm vi phòng vệ chính đáng theo quy định pháp luật, người thực hiện vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Do đó, việc xác định đúng phạm vi phòng vệ giúp Quý khách hàng tránh rủi ro không đáng có. Để được tư vấn chuyên sâu, Quý khách hàng vui lòng liên hệ Hãng luật Thành Danh để được hỗ trợ ngay.