Tạm giữ và tạm giam khác nhau như thế nào theo luật?

Tin tức & sự kiện

Tạm giữ và tạm giam là hai biện pháp ngăn chặn được áp dụng phổ biến trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự. Tuy nhiên, nhiều người vẫn thường nhầm lẫn giữa hai khái niệm này do đều liên quan đến việc hạn chế quyền tự do của cá nhân trong một khoảng thời gian nhất định. Vậy tạm giữ và tạm giam khác nhau như thế nào theo quy định của pháp luật hiện hành?

Quy định về tạm giữ và tạm giam theo quy định của pháp luật

1. Tạm giữ và tạm giam là gì?

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, tạm giữ và tạm giam đều là các biện pháp ngăn chặn nhằm phục vụ công tác điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án. Tuy nhiên, đây không phải là hình phạt đối với người phạm tội mà chỉ là biện pháp được áp dụng trong những trường hợp nhất định theo quy định pháp luật.

1.1. Tạm giữ

Tạm giữ là biện pháp ngăn chặn được áp dụng đối với:

Người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp;
Người bị bắt trong trường hợp phạm tội quả tang;
Người tự thú, đầu thú;
Người bị bắt theo quyết định truy nã.

Mục đích của việc tạm giữ là tạo điều kiện cho cơ quan có thẩm quyền xác minh, làm rõ hành vi vi phạm và quyết định có khởi tố vụ án, khởi tố bị can hay không.

1.2. Tạm giam

Tạm giam là biện pháp ngăn chặn nghiêm khắc hơn, được áp dụng đối với bị can, bị cáo trong quá trình điều tra, truy tố hoặc xét xử.

Biện pháp này thường áp dụng đối với:

Người bị khởi tố về tội đặc biệt nghiêm trọng hoặc tội rất nghiêm trọng;
Người phạm tội nghiêm trọng hoặc ít nghiêm trọng nhưng có căn cứ cho rằng có thể bỏ trốn, tiếp tục phạm tội hoặc gây khó khăn cho quá trình điều tra, truy tố, xét xử.

2. Phân biệt tạm giữ và tạm giam

Mặc dù đều là biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự, nhưng tạm giữ và tạm giam có nhiều điểm khác biệt quan trọng.

2.1. Về đối tượng áp dụng

Tạm giữ áp dụng đối với người bị bắt hoặc bị giữ trong các trường hợp khẩn cấp, phạm tội quả tang, tự thú, đầu thú hoặc bị truy nã.

Tạm giam áp dụng đối với bị can, bị cáo đã bị khởi tố hoặc đang trong quá trình truy tố, xét xử về hành vi phạm tội.

2.2. Về thẩm quyền ra quyết định

Đối với tạm giữ, người có thẩm quyền ra quyết định bao gồm:

Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra các cấp;
Một số chức danh thuộc lực lượng Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, Kiểm ngư theo quy định của pháp luật;
Người chỉ huy tàu bay, tàu biển khi phương tiện đã rời sân bay hoặc bến cảng.

Đối với tạm giam, thẩm quyền thuộc:

Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra;
Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát các cấp;
Chánh án, Phó Chánh án Tòa án các cấp;
Hội đồng xét xử.

2.3. Về thời hạn áp dụng

Tạm giữ

Thời hạn tạm giữ theo thủ tục tố tụng hình sự không quá 03 ngày kể từ khi cơ quan điều tra tiếp nhận người bị bắt.

Trong trường hợp cần thiết:

Có thể gia hạn lần thứ nhất không quá 03 ngày;
Trường hợp đặc biệt có thể gia hạn lần thứ hai không quá 03 ngày.
Như vậy, tổng thời gian tạm giữ tối đa thông thường là 09 ngày.

Tạm giam

Thời hạn tạm giam để điều tra phụ thuộc vào tính chất, mức độ nghiêm trọng của tội phạm:

Không quá 02 tháng đối với tội phạm ít nghiêm trọng;
Không quá 03 tháng đối với tội phạm nghiêm trọng;
Không quá 04 tháng đối với tội phạm rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng.

Trong các vụ án phức tạp, cơ quan tiến hành tố tụng có thể đề nghị gia hạn theo trình tự luật định.

2.4. Về nơi thực hiện biện pháp

Tạm giữ

Người bị tạm giữ có thể được quản lý tại:

Nhà tạm giữ;
Buồng tạm giữ;
Trại tạm giam theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự.

Đối với tạm giữ theo thủ tục hành chính, việc quản lý có thể thực hiện tại nhà tạm giữ hành chính hoặc khu vực được bố trí riêng tại cơ quan có thẩm quyền.

Tạm giam

Người bị tạm giam được quản lý tại:

Nhà tạm giữ thuộc Công an cấp huyện;
Trại tạm giam thuộc Bộ Công an hoặc Công an cấp tỉnh;
Trại tạm giam quân sự theo thẩm quyền.

3. Tạm giữ và tạm giam có phải là hình phạt không?

Nhiều người cho rằng việc bị tạm giữ hoặc tạm giam đồng nghĩa với việc đã bị kết tội. Tuy nhiên, đây là cách hiểu chưa chính xác.

Theo quy định của pháp luật, tạm giữ và tạm giam chỉ là biện pháp ngăn chặn được áp dụng trong quá trình giải quyết vụ án. Người bị áp dụng các biện pháp này vẫn được hưởng nguyên tắc suy đoán vô tội cho đến khi có bản án kết tội có hiệu lực pháp luật của Tòa án.

Do đó, việc bị tạm giữ hoặc tạm giam không đồng nghĩa với việc người đó chắc chắn có tội hoặc phải chịu hình phạt hình sự.

4. Kết luận

Tạm giữ và tạm giam đều là biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự nhưng có sự khác biệt rõ ràng về đối tượng áp dụng, thẩm quyền ra quyết định, thời hạn thực hiện và nơi giam giữ. Việc hiểu đúng quy định về tạm giữ và tạm giam sẽ giúp cá nhân, tổ chức bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi tham gia các quan hệ pháp luật hình sự. Nếu cần được tư vấn cụ thể về các biện pháp ngăn chặn hoặc thủ tục tố tụng hình sự, bạn nên tham khảo ý kiến luật sư để được hỗ trợ kịp thời và đúng quy định pháp luật.

==========================================

CÔNG TY LUẬT TNHH MTV HÃNG LUẬT THÀNH DANH